Opis inicjatywy
Projekt „Mózg lubi ruch-aktywni seniorzy” zakłada realizację innowacyjnego programu edukacyjno-warsztatowego, łączącego wiedzę z zakresu neurobiologii z praktycznymi ćwiczeniami ruchowymi, w tym elementami żonglowania i treningu koncentracji. Wydarzenie będzie miało charakter konferencji połączonej z uroczystym rozpoczęciem 11. roku akademickiego 2026/2027 Uniwersytetu Trzeciego Wieku „Ponad Czasem". Inicjatywa
odpowiada na istotne wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństwa, w szczególności na spadek sprawności poznawczej, ryzyko upadków oraz izolację społeczną seniorów. Projekt koncentruje się na działaniach profilaktycznych – wzmacnianiu funkcji mózgu i koordynacji ruchowej, co bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo i jakość życia uczestników. W celu diagnozy potrzeb przeprowadzono badanie ankietowe wśród 29 słuchaczy UTW „Ponad Czasem”. Wyniki jednoznacznie potwierdzają zasadność projektu. 100% respondentów deklaruje zainteresowanie tematyką pracy mózgu, a 76% wskazuje na okresowe trudności z pamięcią. Jednocześnie 100% badanych wyraża gotowość udziału zarówno w wydarzeniu
edukacyjnym, jak i w dalszych zajęciach. Ocena koncentracji jest zróżnicowana (52% – dobra, 34% – przeciętna), co wskazuje na potrzebę działań wzmacniających funkcje poznawcze. Istotne jest również to, że 90% uczestników deklaruje zainteresowanie metodami łączącymi ruch i trening umysłu. Wyniki badania potwierdzają potrzebę realizacji działań o charakterze profilaktycznym, edukacyjnym i aktywizującym, wspierających procesy poznawcze oraz przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu seniorów. Projekt odpowiada na potrzeby edukacji dorosłych oraz aktywnego i świadomego starzenia się.
Etap 1
W ramach przygotowania zostanie opracowany szczegółowy program wydarzenia, przeprowadzona rekrutacja uczestników oraz nawiązana współpraca z prowadzącymi posiadającymi kompetencje w zakresie neurodydaktyki i pracy z seniorami.
Zakupione zostaną materiały dydaktyczne, w tym sprzęt do ćwiczeń (piłeczki do żonglowania), który będzie wykorzystywany także po zakończeniu projektu.
Etap 2
Kluczowym elementem projektu będzie wydarzenie edukacyjno-warsztatowe, obejmujące część teoretyczną i praktyczną. Wykład wprowadzający (ok. 60 min) przybliży uczestnikom zagadnienia związane z funkcjonowaniem mózgu, neuroplastycznością oraz wpływem
aktywności ruchowej na pamięć, koncentrację i bezpieczeństwo fizyczne. Uczestnicy poznają mechanizmy odpowiadające za utrzymanie równowagi, refleksu i zdolności poznawczych oraz dowiedzą się, jak poprzez odpowiednie ćwiczenia mogą przeciwdziałać ich osłabieniu. Warsztaty praktyczne (2 grupy) będą oparte na aktywizujących metodach pracy: Żonglowanie jako trening mózgu – nauka podstawowych technik, rozwijających koordynację wzrokowo-ruchową, koncentrację oraz współpracę półkul mózgowych. Metoda ta, zgodnie z badaniami, wpływa na rozwój istoty szarej w mózgu i wspiera procesy uczenia się. Trening koncentracji w ruchu scenicznym – zestaw ćwiczeń łączących aktywność fizyczną z zadaniami poznawczymi, wzmacniających uwagę, pamięć operacyjną oraz zdolność szybkiego reagowania. Zajęcia prowadzone będą w formule „nauki przez działanie”, co sprzyja przełamywaniu barier psychologicznych i budowaniu poczucia sprawczości u uczestników.
Podsumowanie wydarzenia obejmie wspólne ćwiczenia oraz przekazanie materiałów do samodzielnej pracy, umożliwiających kontynuację treningu w warunkach domowych. Proponujemy, aby wykład poprowadził prof. dr hab. Marek Żak Wybitny polski fizjoterapeuta, specjalizujący się w rehabilitacji geriatrycznej. Jest profesorem w Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz zastępcą dyrektora ds. nauki
w Instytucie Nauk o Zdrowiu tej uczelni. Prof. Żak od ponad 25 lat zajmuje się problematyką geriatrii i gerontologii, koncentrując się na poprawie opieki nad seniorami. Jest autorem licznych publikacji naukowych z zakresu fizjoterapii i rehabilitacji w geriatrii, a także współredaktorem książek, takich jak „Fizjoterapia Kliniczna w Geriatrii” oraz „Wielka Fizjoterapia”. Warsztaty poprowadzą: Ewa Lubacz, aktorka, reżyserka, animatorka
kultury, pedagog teatru, prezenter radiowy. Absolwentka Akademii Teatralnej w Warszawie, Wydziału Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku oraz kierunku Animator i Menedżer Kultury UMCS w Lublinie. Przez 19 lat związana z Teatrem „Kubuś” w Kielcach. Reżyser i choreograf Zespołu
Inscenizacji Tanecznych Uśmiech, reżyser Teatru Horyzont oraz Teatru Perłowego. Prowadzi liczne warsztaty dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Na co dzień pracuje w GOK Perła w Nowinach jako kierownik ds. Kultury. oraz Michał Olszewski, aktor Teatru Lalki i Aktora „Kubuś” w Kielcach, żongler, dziennikarz, animator kultury, autor spektakli teatralnych. Absolwent Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie, Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach oraz Politechniki Świętokrzyskiej. W swoich działaniach wykorzystuje metody pedagogiki cyrku oraz pedagogiki zabawy. Posiada bogate doświadczenie w pracy z dziećmi i młodzieżą: prowadzi warsztaty teatralne w TLiA „Kubuś”, na stałe współpracuje z Fundacją
Studio TM, Muzeum Zabawek i Zabawy. Etap 3 – kontynuacja działań W celu zapewnienia trwałości efektów projektu zostanie uruchomiony cyklzajęć „Mózg lubi ruch” , prowadzony przez wykwalifikowanych specjalistów. Zajęcia będą skupiać się na regularnym treningu koordynacji, koncentracji i pamięci, a ich celem będzie utrwalenie nabytych umiejętności oraz budowanie nawyku aktywności poznawczej i fizycznej. Docelowo planowane jest utworzenie stałej grupy – „Klubu Neurofitnessu”, działającej w strukturach UTW. Wartość i innowacyjność inicjatywy. Projekt wyróżnia się na tle standardowych działań dla seniorów poprzez: - połączenie wiedzy naukowej (neurobiologia, neuroplastyczność) z praktyką
ruchową; -wykorzystanie żonglowania jako narzędzia wspierającego rozwój funkcji poznawczych; - koncentrację na profilaktyce upadków poprzez trening reakcji i równowagi; - zastosowanie metod angażujących, opartych na doświadczeniu i działaniu. Dzięki temu projekt nie tylko zwiększa wiedzę uczestników, ale realnie wpływa na ich sprawność, samodzielność oraz jakość życia. Zakładane efekty Realizacja projektu przyczyni się do:
- wzrostu świadomości zdrowotnej seniorów w zakresie funkcjonowania mózgu;
- poprawy koncentracji, pamięci i koordynacji ruchowej;
- zmniejszenia lęku przed upadkiem i zwiększenia poczucia bezpieczeństwa;
- aktywizacji społecznej i integracji uczestników;
- budowania trwałych nawyków dbania o sprawność psychofizyczną.
Istotnym elementem projektu będzie również jego wymiar promocyjno-edukacyjny – działania będą dokumentowane (zdjęcia, materiały wideo), a ich rezultaty upowszechniane w mediach lokalnych oraz kanałach internetowych. Zwieńczeniem projektu będzie otwarte wydarzenie/pokaz prezentujący efekty pracy uczestników (m.in. elementy treningu koordynacji i żonglowania), stanowiący atrakcyjną formę promocji aktywności seniorów oraz idei projektu.
Zasięg inicjatywy
Inicjatywa będzie miała lokalny zasięg, obejmując mieszkańców Kielc i okolic – seniorów, słuchaczy Kieleckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku „Ponad Czasem”. Bezpośrednimi odbiorcami projektu będzie ok. 200 osób, uczestników wykładu, w tym minimum 40 osób uczestniczących w części praktycznej (warsztaty w dwóch grupach, po ok.20 osób). Pośrednio projekt oddziaływać będzie na szerszą grupę odbiorców – co najmniej 650 osób- słuchaczy UTW "Ponad Czasem" (lub nawet więcej), poprzez działania informacyjne, promocję inicjatywy oraz przekazywanie zdobytej wiedzy przez uczestników w swoim otoczeniu (rodzina, znajomi, społeczność UTW). Dodatkowo, dzięki uruchomieniu cyklu zajęć „Mózg lubi ruch” oraz planowanemu powstaniu stałej grupy ćwiczeniowej („Klub Neurofitnessu”), zasięg inicjatywy będzie miał charakter trwały
i rozszerzający się, obejmując kolejne osoby zainteresowane udziałem w zajęciach po zakończeniu projektu.
Projekt przyczyni się do zwiększenia dostępności działań edukacyjnych i profilaktycznych dla seniorów w Kielcach oraz wzmocni aktywność społeczną tej grupy.
Beneficjenci inicjatywy
Bezpośrednimi beneficjentami projektu będą seniorzy – słuchacze Uniwersytetu Trzeciego Wieku „Ponad Czasem” w Kielcach, w liczbie ok. 200 osób. Są to osoby w wieku 60+, aktywne społecznie, zainteresowane rozwojem osobistym, jednak często doświadczające naturalnych zmian związanych z procesem starzenia, takich jak pogorszenie pamięci, koncentracji czy sprawności ruchowej. Projekt odpowiada na ich potrzeby w zakresie utrzymania sprawności psychofizycznej, poprawy bezpieczeństwa (profilaktyka upadków) oraz aktywizacji społecznej. Uczestnicy wezmą udział w wydarzeniu edukacyjno-warsztatowym oraz – w części przypadków – w cyklu zajęć kontynuacyjnych, co pozwoli na utrwalenie efektów projektu. Pośrednimi beneficjentami będą także inni członkowie społeczności lokalnej – rodziny uczestników oraz środowisko senioralne w Kielcach, do którego wiedza i doświadczenia zdobyte w projekcie będą naturalnie przenoszone. Dodatkowo, dzięki utworzeniu stałej grupy „Mózg lubi ruch” / „Klubu Neurofitnessu”, z efektów projektu będą mogły korzystać kolejne osoby zainteresowane aktywnością w tym obszarze. Projekt przyczynia się do zwiększenia dostępności działań edukacyjnych
i profilaktycznych dla seniorów oraz wzmacnia ich aktywną rolę w społeczności lokalnej.